محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1329
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
احفاد او در چه عهد به ايران آمدهاند ؛ چه تا عهد تيمور به هيچوجه نام و نشانى از طوايف و امراى ايشان مرئى و مشهود نگرديده . همينقدر مسموع و مشهور است كه طايفهاى از اين قوم برحسب حكم تيمور به غز و شامات مأمور گشته چندى در آنجا بودند ، و چون باز معاودت نمودند در حدود دشت و گرگان نشسته به ايل جليل قاجار پيوستند كه اكنون به شامبياتى موسوماند و در جمع طوايف قاجار محسوب . و ليكن از عهد دولت صفويّه تا زمان اين دولت عليّه سران سپاه و يلان كارآگاه از اين قوم در ركاب پادشاهان بوده و در سفر و حضر خدمتهاى نيكو نمودهاند . اين زمان چندين امير بزرگ از بيات مطلق ، و بيات شام ، در معسكر شاهنشاه اسلام موجود است ، يكى از آن جمله امير كبير محمّد عليخان كه در حدّ عراق عرب سالار سپاه است و برادرش اسمعيل خان عاكف حريم درگاه - ديگر امير دلير پير قليخان كه اكنون در جرگ پيران است و با چنگ شيران ، و فرزند ارجمندش محمّد باقر خان كه در حضرت نيابت سلطنت و وليعهد دولت چاكر جاننثار است و فوج « 1 » نظام را سالاربار - و اين چهار از قوم بيات شاماند و در سلك خوانين و امراى قاجار - و از قوم بيات مطلق نيز در ممالك عراق و فارس و آذربايجان و خراسان امرا و خوانين نامدار و متجنّده « 2 » بيشمار موكب اقدس را در ظلّ رايات ، و حضرت اعلى را مشغول خدماتاند - اقدم ايشان امير عظيم الشأن ابراهيم خان كه در عهد پيش عمر خويش در بندگى خاقان مغفور ( آقا محمّد شاه ) و چاكرى داراى منصور صرف كرده و اكنون باقى عمر را به خدمت درگاه وليعهدى وقف ، و برادرش اسمعيل خان كه امير هزارهء الوار است و دلير معارك پيكار - و ديگر مقرّب الحضرة عليخان كه چندى ثغر اردبيل را مانند زندهپيل حراست مىكرد و بر اجناد « 2 » آن ثغور و ايلات آن حدود رياست يافت ، و برادرش رحمن خان كه چاكر خاص شهريار است و صاحب عزّ و اعتبار - ديگر از اين طايفه بزرگان بسيار در سلك خدّام دربار سپهر غلام است كه ذكر ايشان موجب اطناب خواهد بود . و تخصيص
--> ( 1 ) . منشآت ، ص 438 ، افواج . ( 2 ) . متن : برآخيار ، به استناد منشآت ص 438 تصحيح شد .